/ เสาร์ที่ 18 ธ.ค.ช่วงนี้ในกรุงเทพฯ อากาศเย็นสบาย ประกอบกับใกล้ปีใหม่ หลายคนเตรียมตัวเตรียมตังค์ไปเที่ยว หรือเยี่ยมญาติพี่น้องในต่างจังหวัด "ขอดก้นจาน" สัปดาห์นี้กลับมาอยู่ในเมืองกรุง แนะนำร้านอาหารที่เป็นร้านคลาสสิก และเชื่อว่าหลายคนยังไม่เคยไปลิ้มลอง โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่อาจจะไม่รู้จักเสียด้วยซ้ำไป
"โชติจิตรโภชนา" คือร้านดังกล่าว เป็นตึกแถวโบราณ อยู่ที่ถนนแพร่งภูธร ถนนสายนี้จะอยู่เยื้องกับ ร้าน ก.พานิช ที่ขายข้าวเหนียวมูนชื่อดัง เดินเข้าไปประมาณ 20 เมตร ร้านจะอยู่ทางซ้ายมือ แถวนั้นมีของกินอร่อยๆ เยอะ ร้านโชติจิตรโภชนา เปิดมาแล้ว 5 รัชสมัย โดยนายโชติ เหล็งสุวรรณ ชาวกรุงเก่า ที่เข้ามาเป็นตำรวจวังและเป็นหมอแผนโบราณด้วย ปัจจุบันตกทอดมาถึงรุ่นหลานตา แต่ฝีมือรสชาติยังคงเส้นคงวาไม่ได้ตกไปมากนัก ขาประจำบอกว่าอร่อยกว่าร้านหรูหราหลายเท่าตัว มีโต๊ะประมาณ 5-6 ตัว แต่เป็นร้านอาหารที่คลาสสิกร้านหนึ่งของรัตนโกสินทร์ยุคนี้
พูดถึงแพร่งภูธรขอเสริมความรู้สักนิด จากแพร่งภูธรคนที่เกิดปีขาล ผู้ใหญ่สมัยก่อนแนะนำว่าให้เดินขึ้นไปไหว้ศาลเจ้าพ่อเสือ เพื่อเป็นมงคลชีวิต แต่ถ้าเกิดปีกุนต้องเดินข้ามคลองคูเมืองเดิม ตามสะพานโรงสีที่ราวสะพานประดับด้วยรูปปูนปั้นเป็นรูปหัวหมา เสร็จแล้วเลี้ยวขวาเพื่อเยี่ยมชมอนุสาวรีย์หมู ที่ออกแบบโดยสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ สร้างราว พ.ศ. 2456 เป็นปีที่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 5 ทรงมีพระชนมพรรษาครบ 50 พรรษา พร้อมกับทำเป็นก๊อกน้ำประปาให้คนที่เดินผ่านไปมาดื่มกินด้วย ปัจจุบันนอกจากจะไม่มีก๊อกน้ำแล้ว ฐานอนุสาวรีย์หมูก็ยกสูงขึ้นด้วย
มาถึงเมนูจานเด่นที่หลายคนกินตั้งแต่รุ่นกระทงจนวันนี้อายุเลย 6 หรือ 7 นำหน้า นั่นคือ หมี่กรอบ อาหารไทยโบราณที่คนรุ่นใหม่ในยุคนี้ แทบจะไม่เคยกินของอร่อย ร้านอาหารสมัยก่อนจะมีหมี่กรอบอยู่ด้วย หมี่กรอบนั้นเป็นได้ทั้งของกินเล่น หรือเรียกน้ำย่อย และจานหลัก ถ้าชอบไข่เจียวต้องสั่ง ไข่ห่อปู เป็นไข่เจียวยัดไส้ด้วยเนื้อปูและผัก ซึ่งเชื่อว่าร้านอาหารอื่นๆ ไม่ค่อยมีให้กิน ส่วนใหญ่เป็นหมูสับ จานนี้กินกับข้าวสวยร้อนๆ อร่อยมาก
ข้าวยำรวมมิตร เป็นข้าวสวยคลุกกับยำรวมมิตร ไม่ใช่ข้าวยำปักษ์ใต้ ใส่กุ้ง หอย ปลา ปลาหมึก รสแซบและค่อนข้างเปรี้ยวที่เกิดจากน้ำยำ หรือจะสั่ง ข้าวมันกุ้ง รสปกติร้านอื่นๆ จะไม่มีกุ้งให้ด้วย หรือมีก็ตัวเล็ก แต่ร้านนี้ให้กุ้งตัวค่อนข้างโต ใครชอบ คอหมูย่าง ขอแนะนำให้มาลอง คอหมูที่หมักด้วยเครื่องหมัก แล้วหั่นชิ้นค่อนข้างหนาเคี้ยวเต็มปากเต็มคำ ไม่ได้แล่บางๆ เหมือนร้านทั่วไป รสชาติหวานนำนิดๆ ที่สำคัญหนังที่ติดมาด้วยหวานกรอบอร่อยจริงๆ
ร้านนี้มีอาหารอร่อยๆ เยอะ เช่น ต้มยำกุ้ง ยำปลาสลิด ยำหัวปลี ต้มยำหัว-พุงปลาน้ำใส ปลาช่อนแดดเดียว ตับผัดพริกสด แกงเขียวหวานเนื้อ และ ต้มยำปลาช่อน เป็นต้น ผู้ใหญ่ท่านหนึ่งนั่งโต๊ะใกล้ๆ กับผู้เขียนบอกว่า รสชาติอาหารส่วนใหญ่จะเปรี้ยวปลายลิ้นนิดๆ ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะสมัยก่อนลูกค้าสั่งมากินกับยาดองด้วย เนื่องจากสมัยก่อนเมื่อกินยาดอง จะมีกับแกล้มอย่าง มะขามอ่อนจิ้มกะปิหอมซอย มะปรางเปรี้ยว กระท้อนน้ำปลาหวาน มะม่วงมันจิ้มกะปิ มะยม มะขามเปียกจิ้มเกลือ เป็นต้น แต่ก็เป็นเปรี้ยวที่ไม่น่าเกลียด แถมบางจานยังส่งให้อาหารอร่อยอีกต่างหาก
มาร้านนี้แล้วต้องชิมยาดองของเขาด้วย มีให้เลือกหลายอย่างพร้อมบอกสรรพคุณ เช่น กษัยกลั่น แก้ปวดเมื่อย นอนไม่หลับ ทำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง กษัยผง แก้ท้องผูก ยาธาตุทั้ง 4 แก้ลมทุกชนิด ช่วยให้เจริญอาหาร กระดิ่ง แก้เพศไม่ทำงาน (อันนี้ต้องกระซิบถามเจ้าของร้านเอง) ทำให้กระชุ่มกระชวย เป็นต้น
ร้านเหล้ายาดองของไทยโด่งดังที่สุดเมื่อประมาณ 100 กว่าปีมาแล้ว ลูกผู้ชายตัวจริงหลังเลิกงานจะต้องนั่งในร้านยาดองก่อนกลับบ้าน เป็นผับรุ่นคุณปู่ที่คลาสสิกไม่แพ้ผับอังกฤษ คนสมัยก่อนกินยาดองเป็นยาจริงๆ บางคนกินก่อนกินข้าว เป๊กหนึ่งทำให้อาหารอร่อย บางคนกินเพื่อบำรุงร่างกาย เพราะในยาดองมีสมุนไพรหลายอย่าง ไม่ใช่กินแบบเมาเรี่ยราดไร้สาระเหมือนคนในยุคนี้
ร้านยาดองที่โด่งดังจะอยู่แถวแยก เอส.เอ.บี. ถนนเจริญกรุง หรือบริเวณกองปราบฯ เก่า ตอนนี้กลายเป็นศูนย์การค้าย่อมๆ ไปแล้ว มีร้านดังๆ เช่น ร้านนายหนอม ที่มีขาประจำอย่าง ชิต บูรทัต กวีรัตนโกสินทร์ พระสารประเสริฐ (ตรี นาคะประทีป) และขุนสุนทรภาษิต ซึ่งแต่ละคนล้วนเป็นกวีและนักเขียนทั้งสิ้น
อีกร้านหนึ่งคือ "ร้านหมอโชติ" อยู่แถวแพร่งภูธร ซึ่งก็คือร้านโชติจิตรโภชนาในวันนี้นั่นเอง คอยาดองบอกว่า ยาดองหมอโชตินั้นแรงนัก กินแล้วปวดเมื่อยหายคลายในบัดดล ขาประจำส่วนใหญ่จะเป็นข้าราชการพระคลังข้างที่ หรือกระทรวงนครบาล เป็นต้น
แนะนำร้านนี้มีเรื่องของยาดองเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย มิได้มีเจตนาเป็นอย่างอื่น นอกจากเพื่อความรู้ อย่างน้อยวิถีชีวิตการรู้จักกินรู้จักดื่มของคนรุ่นก่อน ก็สามารถบอกอะไรหลายๆ อย่างกับคนในยุคนี้ได้อย่างดี
*******
สงวนลิขสิทธิ์ ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537